Aċċipe

Name of punitive card given to children in some private schools caught speaking Maltese. The last one to get the card also received the punishment due to the others who had it before him. This system served to ensure that at school students spoke either English or Italian but not their native tongue.

Ref: J. Aquilina

Alkemija

or Alkimija.

Alchemy: an ancient branch of natural philosophy, a philosophical and protoscientific tradition practiced throughout Europe, Africa, and Asia, originating in Greco-Roman Egypt (primarily Alexandria) in the first few centuries AD. It aims to purify, mature, and perfect certain objects.

Amulett Micallef

Il-bniedem minn dejjem ried iżomm fuqu oġġetti li bihom seta’ jħossu protett mill-ħażen kemm naturali kif ukoll dak sopranaturali, kemm f’din id-dinja kif ukoll wara mewtu. B’hekk insibu li ħafna popli mdorrijin jilbsu amuletti madwar għonqhom biex jipproteġuhom. L-aktar amulett famuż li nstab f’Malta hu dak imsejjaħ ‘Amulett Micallef’. Dan l-amulett għandu forma ta’ ċilindru rqiq tal-metall bir-ras ta’ Ħorus, l-alla Eġizzjan b’ras ta’ seqer, bid-disk, (simbolu tax-xemx), u l-uraeus, (simbolu ta’ Horus u tal-farawni Eġizzjani). F’dan iċ-ċilindru kienet instabet papirus b’iskrizzjoni Punika. Din l-iskrizzjoni kienet talba li biha l-mejjet ikun protett mill-perikli li seta’ jiltaqa’ magħhom waqt il-vjaġġ tiegħu hekk kif imut. Dan l-amulett instab waqt xi tħaffir li kien sar fil-propjetà ta’ Dr. Daniel Micallef, fir-Rabat. L-amulett kien ingħata lid-Dipartiment tal-Mużewijiet fl-1969. L-amulett kien intbagħat il-British Museum, fejn il-papirus infetaħ b’attenzjoni liema bħala  biex ma jitfarrakx għax kien veru fraġli. It-test tat-talba ġie ddeċifrat f’Palermo. Ara: ‘Punic Antiquities of Malta and Other Ancient Artefacts held in Ecclesiastical and Private Collections’, pp. 44, 45., Malta – Phoenician, Punic, and Roman, Anthony Bonanno. pp.52, 53.  ‘Some Amulets from Phoenician Malta’, Tancred Gouder. Heritage, Vol.1. pp. 311 – 315.

Amulet case in shape of a falcon’s head. Bronze, laminated from Rabat Tal-Virtu, Malta Height 4.85 cm

Angara

Ix-xogħol obbligatorju li l-Maltin, speċ. dawk tal-Imdina u r-Rabat, kellhom jagħmlu biex b’mod ‘volontarju’ isaħħu u jgħassu s-swar tal-Imdina. Fi żmien il-Medju Evu kienet titħejja skeda li fuqha l-irġiel ta’ bejn is-sittax u l-ħamsa u sittin sena kienu obbligati jaħdmu mingħajr ħlas f’dan il-qasam, ċertu numru ta’ ġranet fix-xahar. Agius de Soldanis (A. de S.) jiddiskrivi l-engara bħala forma ta’ impożizzjoni, jew taxxa. Kelma oħra li tfisser l-istess bħal angara hi ‘newba’.

Ħajr: Martin Morana

Anġevini

Dawn kienu l-ħakkiema ta’ Malta bejn l-1263 u l-1283. Jissejħu Anġevini għax ir-renju ta’ dawn in-nies Franċiżi kien ibbażat fil-belt ta’Anjou fi Franza. Ftit nafu dwar kif il-Maltin kienu ttrattati f’dan iż-żmien. Biss nistgħu nissoponu x’ġara f’Malta, billi naqraw l-istorja dokumentata aktar bir-reqqa fi Sqallija ta’ dan il-perijodu. Dan minħabba li dak iż-żmien Malta kienet tagħmel parti mid-dominju tal-Anġevini, fi Sqallija. Il-waqa’ tal-Anġevini fi Sqallija fl-1282, serviet biex wasslet ukoll għat-telfa ta’ Malta minn taħt idejhom, sena wara. Dan ġara wara li fl-1283, saret battalja fil-Port il-Kbir bejn l-Anġevini u l-Aragoniżi, fejn skont ir-rakkontatur f’din il-battalja navali, ‘il-baħar tal-Port il-Kbir sar aħmar bid-demm tal-iġsma mejtin’. L-Aragoniżi rebħu din il-battalja biex b’hekk setgħu jieħdu ’l Malta taħt idejhom.

Ħajr: Martin Morana

Argużin

Historically this was the person in charge of the slaves on a galley; figuratively it refers to a person who is domineering or dictatorial.

Source: Sicilian

Plural: Argużini / Argwieżen

 

Artifatt

Artefact; an object made by a human being, typically one of cultural or historical interest.

Source: Italian

Plural: Artifatti

Awgustan

Augustan: connected with or occurring during the reign of the Roman emperor Augustus.