Ċererija

Fabbrika fejn issir il-produzzjoni tax-xema’. Nafu li f’Malta, fl-1612 kien hawn ċertu Augustino Magnasco minn Ġenova, li kien talab il-permess tal-Ordni biex jibda jbigħ il-prodotti tax-xema’ li hu kien jipproduċi. Ara: Society, Culture and Identity in Early Modern Malta ta’ Carmel Cassar, p. 111. Mis-seklu dsatax ’il quddiem il-fabbriki tradizzjonali tax-xema’ bdew jipproduċu dan ix-xogħol bi kwantitajiet akbar minħabba li beda jintuża makkinarju apposta tal-injam. Ix-xema’ kienet tindilek mal-ftila, imbagħad tiddeffes f’kontenitur li jkollu l-forma tax-xemgħa li wieħed irid jipproduċi. Ix-xemgħa twila tiddendel ma’ ċirku jew makkinarju tal-injam għoli biex tinxef. Il-materjal tax-xema’ kien ikun norm. magħmul jew mill-għasel, xaħam tal-baqar jew tan-nagħaġ, jew aktar riċenti mill-parafin. Aktar tard, fis-seklu dsatax, beda jintuża ż-żejt tal-moħħ tal-baleni (Lat. spermataci) għax dan meta jagħqad ikollu l-istess effett li jdub bħax-xema’, u fl-istess ħin jgħin ’il-ftila żżomm il-fjamma mixgħula. Barra minn hekk iż-żejt tal-balena jagħti aktar dawl mill-oħrajn. Id-devozzjoni reliġjuża trid li x-xema’ mhux biss tinxtegħel fil-knejjes, fuq l-artali, quddiem xi niċċa jew xi statwa. Biss, illum, bosta mix-xemgħat il-kbar fil-knejjes jinxtegħlu b’bozza żgħira bi ‘fjamma’ tal-elettriku tpetpet bħallikieku xemgħa ta’ vera. Din l-invenzjoni għenet biex tneħħi kemm l-iskumdità li tixgħel u titfi x-xemgħat waħda waħda, kif ukoll biex tevita li x-xemgħa mixgħula tħalli n-nugrufun li jagħmel tant ħsara ’l-pitturi. Dan barra l-periklu li x-xemgħat jistgħu anki jkunu kawża ta’ xi nar aċċidentali, jew residwu li jaqa mix-xemgħa, (ruttam), li jagħmel ħsara u jħammeġ id-drapp tal-artal.

Sors: Bejn Kliem u Storja

Gandiletta

Thin long candle, used to light other candles. Diminutive of gandila.

Source: Sicilian

Plural: gandiletti